Column

Home/Column

De kunst van het organiseren van visuele expressie

Welke instrumenten hebben we nodig om narratieve beeldexpressie aan te reiken en eilanden van
creativiteit te verbinden tot een tentoonstelling van de toekomst? En hoe kunnen we ons utopisch
denken realiseren in de praktijk?
Niet alleen het streven naar gelijkaardige verhoudingen tussen auteurs en hun werk zijn de
uitgangspunten, maar ook de verbeelding in de kunst en het zoeken naar juiste participatieve
werkvormen worden in rekening genomen, willen we een prefiguratieve foto-expressie een boeiend
podium geven. We kaderen onze werking dan ook in de eerste plaats binnen een compleet
participatief gebeuren. De auteurs van verschillend pluimage worden hierdoor niet verplicht
grootschalig te denken, want voor ons is de verstaanbaarheid van hun werken het allerhoogste
goed om opbouwend en visueel overstijgend te zijn. Bovendien gaan we uit van een
zelforganiserende dynamiek die ons moet toelaten het klassiek artistiek gebeuren te doorbreken,
zowel bij de fotograaf als bij de groep. We realiseren dus exposities met een verbindende dynamiek
en denken permanent na over het bereiken van andere ontwikkelingen met de bedoeling te
verbinden en te vervlechten.
De magie van de fotografie is zoeken. Het is een manier van bewegen en ruimte creëren. Een
organisatie moet daarbij een weloverwogen plan hebben. Het cultuurleven is een woestijn en we
moeten onze eigen weg bepalen, willen we banale schoonheid overstijgen. Actuele visuele
expressie brengen in een land waar het surrealisme uitgevonden werd, is dus beseffen dat afstand
genomen moet worden van onze traditionele benadering van situaties en gebeurtenissen. Dat het
over en uit is met de gelijk lijkende beelden. De werkelijkheid is fake en artistieke creativiteit is pure
persoonlijkheid.
We staan aan de start van een nieuw verhaal, een nieuw project. In september willen we er opnieuw
staan. De voorgelegde proefstukken doen ons het beste vermoeden omdat tal van auteurs vanuit
een andere context hun onderwerpen benaderd hebben. Ze zijn er in geslaagd om realiteit om te
zetten in emotionele verhalen soms met intuïtie maar vooral met pure schoonheid gekoppeld aan
een magie van evocatieve emotie. Met “Zest for Visual Expression” hebben we de betekenis van
beelden gewijzigd met de bedoeling vooral de toeschouwer, de kijker, de kans te geven zijn eigen
waarheid in te vullen, taboes te doorbreken.
ZINKAE Foto Fest 2018: een eigentijds realisme met tedere kwetsbaarheid !

Freddy Van Vlaenderen

Analfabetisme of niet

De betere foto brengt een ode aan de mensheid. Hiermee wordt aangegeven dat een
geëngageerd fotograaf in de eerste plaats een pleitbezorger is voor een cultuurtaal, zijnde:
de fotografie. De beelden van een fotograaf moeten dus een boeiend verhaal oproepen
binnen een bepaalde context. De keuze van het onderwerp speelt daarbij een enorm grote
rol. Zo kunnen we het hebben over klassieke thema’s zoals reportage en landschap of het
abstracte beeld met hedendaagse invulling.

‘Fotografie is de mooiste taal ter wereld’

LinguaFranca! (= c ommunicatiemiddel voor mensen met verschillende moedertalen)
Overal ter wereld kunnen mensen foto’s bewonderen en bekijken. Maar de vraag is wel of
de toeschouwer de nodige vaardigheden heeft om beelden op een juiste manier te lezen. In
elk geval is de moderne analfabeet hij die geen beelden kan lezen.
Ik zie wat jij niet ziet. Kijken is niet automatisch zien en tussen kijken en zien ligt een groot
verschil. Bovendien vraagt zien ook begrijpen en begrijpen houdt in dat men veel weet of
kennis heeft van verschillende onderwerpen en gebeurtenissen. We moeten ons dus de
vraag stellen wat kijken moet zijn en wat moet zien in zich hebben om de gelaagdheid van
het werk ten volle te kunnen begrijpen.
De tentoonstelling van de wereldberoemde schilder, fotograaf Gerhard Richter, in het
S.M.A.K., kan ons hierbij helpen om zien te ontleden en te begrijpen. Aan de hand van
diverse conceptuele constructies, schilderijen en foto’s leidt Richter ons op een boeiende
chronologische wijze door een parcours om ons te bevragen over diverse aspecten, zoals
het historisch gegroeide onderscheid tussen abstracte en figuratieve kunst. Daarbij legt hij
de vinger op het juiste gebruik van materie, compositie, kleur, formaat en licht. En, door het
hanteren van kunst en cultuurgeschiedenis, bevraagt hij zich over de relatie van het beeld
tot de toeschouwer. Een beeld is immers altijd een voorwerp waar men tegenaan loopt. En
dus is het de job van de kunstenaar om in de eerste plaats een beeld te maken dat van hem
is. Daarnaast moet er ruimte zijn na de beeldruimte met liefst een iconische impuls en een
boeiend verhaal dat geschiedenis in zich heeft om de kijker toe te laten het beeld te lezen!

Tot slot komen we tot het besef dat het eigen gelijk niet aan de orde kan zijn om gelaagde
beelden te maken. Bovendien bestaat er ook geen absolutisme en is het oordeel van de
kijker die het beeld, het verhaal kan lezen ALTIJD de juiste waardemeter om te beseffen
of je werk kijk en zien heeft!

 

Freddy Van Vlaenderen

J’accuse…!

Mentoren en curatoren moeten een duidelijk inzicht hebben op de evolutie van de beeldcultuur. Goed gedocumenteerd zijn is daarbij belangrijk. Met dogma’s in de fotografie bereik je overigens geen hoger doel. Ik wil dus de ogen duidelijk openen want steeds meer
huilt men mee met eenzijdig geponeerde journalistieke inzichten, vaak gestoffeerd met populistische clichés.
Kortom, j’accuse !

Ik treed graag in de voetsporen van Emile Zola omdat de thans fungerende beeldontwikkeling van voornamelijk reportagefotografie dringend een halt toegeroepen moet worden. We kijken te veel door onze Westerse bril en we weten het blijkbaar altijd beter. Maar helpen we dan wel en op welke wijze? Luisteren we naar en praten we überhaupt met onze fotografen? Feit is zeker, steeds meer fotografen voelen zich meer en
meer in de steek gelaten. Het is dus onze verdomde plicht om dringend aandacht te schenken aan alle vormen van beeldexpressie.

In eerste instantie dienen we af te stemmen op de noden van de fotograaf.
Dit onder andere door niet permanent te focussen op de digitale ontwikkelingen en de daaraan gekoppelde bijkomende technische mogelijkheden, of een discussie aan te gaan over de hoeveelheid korrel of ruis. Trouwens, waar ligt het verschil? Belangrijker is om het debat te voeren over een beeldtaal die de veruitwendiging is van ongerustheid, stabiliteit, gemoedsrust, schoonheid, obsessies, perceptie, waarheid, licht, realiteit, de schoonheid van de natuur, de puzzel van de kleuren of Fauve, kubisme, dadaïsme of doodgewoon de fotograaf te zijn van zijn tijd. De impressionistische schilder Edgar Degas was niet alleen een ‘street photographer’ avant la lettre, hij maakte tevens realistische ‘televisie’. Zijn grote passie van herhaling, gekoppeld aan het realistische licht van Turner was zijn drijfveer om schoonheid te vinden en zo een ‘beeldbuis’ te zijn van zijn tijd. Georges Seurat gebruikte het pointillisme of korrel om het beeld te bevriezen, terwijl Henri Matisse felle kleuren gebruikte om te zwemmen in gemoedstoestanden. De dadaïst Marcel Duchamps of ‘mister shocking’ bracht conceptuele kunst en terwijl Paul Cézanne met zijn tableau’s ongerustheid schilderde, deed Edouard Monet er alles aan om de schoonheid van de natuur te schilderen om tot complete rust te komen na WO I.

De fotografische wereld wordt thans geregeerd door een in zichzelf gekeerde mentaliteit waar financieel gewin de motor is. Fotografen pur sang moeten de spiegel zijn van hun tijd. Ze moeten dus het zwerfvuil ruimen om artistieke geëngageerdheid in schoonheid aan te reiken. De kunst moet er dus in bestaan om realiteit op een eigen kunstzinnige, creatieve manier weer te geven en de hierboven aangehaalde illustere meesters zijn daar eclatante inspiratiebronnen voor.

Freddy Van Vlaenderen

2017

Als lid van de commissie ‘Burgerparticipatie’ van de cultuurraad van de Stad Gent is het evident dat ik mij vragen stel over het besturen van een stad in functie van de socioculturele ontwikkelingen binnen de diverse cultuuruitingen. Zo blijkt duidelijk dat het ontwikkelen van een artistieke dynamiek binnen een stad totaal verschillend is van deze op provinciaal, gewestelijk of landelijk vlak. Samengevat: de niveaus zijn verschillend en dus ook de agenda’s.

Zetten we vervolgens in dat opzicht de werking van een collectief als Zinkae tegenover de werkzaamheden van een provinciaal of landelijk steunpunt, dan stellen we vast dat die veel complexer is en een grotere pragmatische aanpak vereist. De kloof met de beoefenaar is immers veel dichter en dus verhouden de krachtsverhoudingen zich anders en reëler. De vraag die zich hier bijgevolg opwerpt is: hoe moet een plaatselijke groep dit concreet invullen?

Een lokale werking moet alvast veel groter zijn dan de activiteiten rond de kerktoren. Met de grote verstedelijking is de verbondenheid met het ommeland immers veel groter. Zo moet een groepswerking op een juiste schaal uitgewerkt worden, want er zijn veel meer beoefenaars, bewonderaars en bezoekers. Er moet dus snel een radicale herziening of herdefiniëring komen van de interne werking van verenigingen. Faciliterend werken, oog hebben voor een jong en dynamisch publiek, de verwachtingen van de bezoeker inschatten, openstaan voor elke vorm van innovatie, ‘urban commons’ implementeren en een maatschappelijke beeldcultuur uitdragen moeten de pijlers vormen van de moderne organisatie van morgen. Tevens moet er dringend een post nationalistisch beleid ontwikkeld worden met een humaan samenleven op basis van verschil. Dit betekent ook dat zij die zich engageren om als volwaardig bestuurslid te fungeren zich ook buiten de groep moeten informeren en documenteren. Dit om concrete inspraak te verzekeren met allen die deel uitmaken van het project waarvoor men staat.

In de allerlaatste dagen van 2016 (29-12) werd bij Zinkae nog maar eens een brainstorming opgezet om opnieuw de werking bij te timmeren en nieuwe uitdagingen vorm te geven. We kunnen zo alvast de toekomst gerust tegemoet zien en we zullen niet nalaten zowel op de algemene vergadering als tijdens de komende werkvergaderingen toelichting te geven. De grote openheid van Zinkae staat immers al lang borg, niet alleen voor schitterende artistieke realisaties, maar ook voor onze verbondenheid en vriendschap! Alvast wens ik iedereen een schitterend 2017 toe, vol goede gezondheid en met heel veel inspiratie !

Freddy Van Vlaenderen

error: Content is protected !!